Istotą ustroju rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków jest to, że w momencie jego ustania, bez względu na przyczynę, małżonek, którego obliczony zgodnie z podanymi wyżej zasadami dorobek jest mniejszy niż dorobek drugiego małżonka, może żądać wyrównania, tak aby dorobki obydwu małżonków miały taką samą wartość.

Wyrównania dokonuje się przez zapłatę kwoty różnicy, którą rzecz jasna, uiszcza małżonek o większym dorobku, lub przez przeniesienie przez takiego małżonka prawa na małżonka o mniejszym dorobku. Wartość dorobku oblicza się według cen z chwili przeprowadzania rozliczenia, np. nabyty przed małżeństwem zakład za 50 000 zł obecnie warty 100 000 odlicza się od całego majątku osobistego małżonka po tej ostatniej cenie.

W szczególnych przypadkach małżonek, który "wypracował" sobie większy majątek może żądać sądownie zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków. Uzasadnieniem takiego rozwiązania jest to, że nie byłoby słuszne, gdyby jeden z małżonków uczciwie pracował przez całe życie, natomiast drugi z nich przez swoją naganną postawę nie wykorzystywał swoich możliwości zarobkowych, bądź trwonił majątek. W takim wypadku przyznanie mu korzyści z majątku drugiego małżonka byłoby po prostu niesprawiedliwe.

Zasadniczo rozliczenia dorobków dokonują małżonkowie na mocy umowy. Będzie tak
w sytuacji, gdy nie ma między nimi konfliktu, w jaki sposób rozliczyć dorobki i ile się jednemu małżonkowi należy wyrównania od drugiego. W sytuacji konfliktu zaś, każdy z małżonków może żądać, aby sąd rozstrzygnął, w jaki sposób dokonać wyrównania lub jakie kwoty należą się jednemu małżonkowi od drugiego.